NIEUWBOUW-IN-GOUDA.NL

Aantal inwoners: 71068

Oppervlak: 1.81 km²

Netnummer: 0182

Burgemeester: Wim Cornelis (PvdA)

Cultuur:

Gouda heeft een historisch centrum, met enkele bekende bouwwerken en een grachtenstelsel. Dit grachtenstelsel was in het verleden uitgebreider, maar tussen de jaren 30 en de jaren 60 is een deel van de grachten om economische redenen gedempt. Tegenwoordig gaan er stemmen op om een aantal van deze gedempte grachten weer open te graven, maar of dit ook echt gaat gebeuren is onzeker.[37] In een verder verleden heeft de stad ook verdedigingswerken, een aantal stadspoorten en zelfs een kasteel gehad, maar hier is nog maar weinig van terug te zien. Toch heeft Gouda in totaal nog altijd 330 rijksmonumenten,[38] waarvan het oude stadhuis en de Sint-Janskerk waarschijnlijk de bekendste zijn. De top van de Gouwekerk is met 80 meter het hoogste punt van de stad.

De Markt vormt het middelpunt van de historische binnenstad. In het midden van dit waaiervormige centrale plein bevindt zich het oude stadhuis op de Markt. Het stadhuis, gebouwd uit natuursteen na de laatste grote stadsbrand tussen 1448 en 1450, is een van de oudste gotische stadhuizen van Nederland. Het stadhuis is aan meerdere kanten opgesierd met oude beelden en reliëfs. Aan de zijkant van het gebouw bevindt zich een klokkenspel van recenter datum dat om het halfuur klinkt en een kort schouwspel laat zien dat het verkrijgen van stadsrechten symboliseert. Eveneens op de Markt staat de 17e eeuwse Waag. Dit bouwwerk werd gebouwd in 1668 naar een ontwerp van architect Pieter Post en had lange tijd een belangrijke functie als weegplaats voor kazen. Vroeger zat de VVV in deze kaaswaag, momenteel huisvest het gebouw het Kaas- en Ambachtenmuseum. De rest van de markt wordt voor een groot deel ingenomen door historische panden, die restaurants, cafés en winkels herbergen.

Ten zuiden van de Markt staat de Grote of Sint-Janskerk. Het gebouw is met 123 meter het langste kerkgebouw van Nederland en is vooral bekend vanwege de gebrandschilderde ramen, ook wel bekend als de "Goudse Glazen". De gotische kruiskerk behoort tot de Top 100 der Nederlandse UNESCO-monumenten. Ten zuidoosten van de Sint-Janskerk liggen ook nog het Willem Vroesenhuis, het voormalige Weeshuis en de Jeruzalemkapel. Ten zuiden van de kerk ligt aan het straatje Achter de Kerk het voormalige hospitaal en tegenwoordige stadsmuseum Catharina Gasthuis. De toegang tot de museumtuin wordt gevormd door het Lazaruspoortje, dat een reliëf bevat van beeldhouwer Gregorius Cool.

Langs de straat Achter de Kerk loopt een smalle gracht. Deze loopt onder de bebouwing door en komt dan uit bij de Gouwe en de Haven. Dankzij de bedrijvigheid rond de scheepvaart in het verleden staat in deze straten een groot aantal monumentale bouwwerken. Zo liggen aan weerszijden van de Gouwe de 'Visbank' en de 'Korenbeurs', die beide als vismarkt hebben gefunctioneerd. Aan de zijde van de Gouwe waar ook de Korenbeurs zich bevindt, de Hoge Gouwe genaamd, staat ook de twintigste-eeuwse St. Jozefkerk of Gouwekerk. Deze neogotische kruiskerk is gebouwd in 1904 en de gedeeltelijk open torenspits vormt het hoogste punt van zowel het historische centrum als van de gehele stad. De Hoge en Lage Gouwe herbergen nog enkele kerken. Halverwege de Hoge Gouwe bevindt zich het, door pastoor Petrus Purmerent als schuilkerk verkregen, kerkgebouw van de oudkatholieke parochie van St. Jan Baptist. Purmerent kocht in de periode van 1630 tot 1661 diverse woningen aan de Gouwe en de Raam, in 1684 werd dit complex nog uitgebreid door Jacob Catz. De verbouwing van deze kerk werd in de jaren erna voltooid door pastoor Ignatius Walvis.[39] Op de hoek van de Hoge Gouwe en de Keizerstraat stond de voormalige schuilkerk van de remonstrantse gemeente, thans resteert van de later nieuwgebouwde kerk alleen nog het portaalgebouwtje. Eveneens aan de Hoge Gouwe bevindt zich, tegenover de Turfmarkt, de toegang tot de in 1928 gebouwde, achter een woning gelegen christelijke gereformeerde kerk. Op de hoek van de Lage Gouwe en de Lange Groenendaal staat de vijftiende-eeuwse St. Joostkapel, bij het voormalige Sint-Joostgasthuis van het zakkendragersgilde. Deze kapel wordt sinds 1683 gebruikt door de evangelisch-lutherse gemeente.

De Turfmarkt is net als de Gouwe en de Haven een van de grotere grachten met aan weerszijden diverse monumentale bouwwerken. Aan de noordzijde bevinden zich onder andere de Turfmarktkerk en het Verzetsmuseum Zuid-Holland in een voormalig bankgebouw. Aan de andere zijde bevindt zich de voormalige joodse synagoge, tegenwoordig een kerkgebouw van de Vrije Evangelische Gemeente. Zowel de synagoge als het verzetsmuseum zijn beschermd als rijksmonument.

Een ander noemenswaardig pand staat aan de Naaierstraat 6. Dit pand is een laatgotisch huis dat beter bekend staat als De vier gekroonden, naar het gelijknamige fries dat zich op de gevel bevindt. Het pand staat evenals de Sint Janskerk op de Top 100 der Nederlandse UNESCO-monumenten.

Zoals enkele andere historische Nederlandse steden beschikt ook Gouda over een aantal hofjes. De stad had in 1750 21 hofjes,[40] maar een deel hiervan is inmiddels gesloopt. Hofjes bestonden uit een verzameling kleine huisjes rond een gemeenschappelijke binnenplaats en dienden als onderkomen voor ouderen of armen. Aan de Nieuwehaven bevinden zich twee van deze hofjes, die allebei dateren uit de zeventiende eeuw: het Hofje van Cincq en het Hofje van Letmaet. Een ander hofje is het Swanenburgh's hofje aan de Groeneweg aan de andere kant van de binnenstad.

Zowel binnen als buiten het centrum ligt een netwerk van sluizen. In het verleden had Gouda een belangrijk deel van de economische voorspoed te danken aan de ligging en de sluizen. Op het traject dat het water door de binnenstad tussen de Hollandse IJssel en de Gouwe aflegt ligt zelfs de langste schutsluis van Europa.[41] In de Hollandse IJssel bevinden zich verder de Waaiersluis en Julianasluis. De Mallegatsluis vormt de verbinding tussen de Hollandse IJssel en de Turfsingel. Aan het einde van de Oost- en Westhaven staat bij de inmiddels gesloten Havensluis nog steeds Het Tolhuis en de bijbehorende sluiswachterswoning. Hier voeren de schepen uit de richting van Rotterdam de stad binnen langs de sluisdeuren die nog steeds aanwezig zijn.

Ten slotte zijn er nog drie molens in Gouda te zien: de Roode Leeuw, 't Slot en de Haastrechtse Molen. In het verleden heeft Gouda in totaal meer dan twintig molens geteld, waarvan nu enkel nog de drie genoemde ronde stellingmolens over zijn.

Musea:

Gouda beschikt over enkele musea. Zo is er het Museum De Moriaan, dat voorheen een collectie plateel beheerde. Na een grondige verbouwing opende Museum De Moriaan eind 2007 onder een nieuwe naam als het Nationaal Farmaceutisch Museum de Moriaan haar deuren. Het Catharina Gasthuis is een museum met altaarstukken uit de 16e eeuw, 19e eeuwse schilderijen, een collectie Gouds plateel en Goudse kleipijpen en hedendaagse kunst. Tegenwoordig vormt het Catharina Gasthuis samen met Museum De Moriaan MuseumgoudA.

Naast MuseumgoudA zijn er nog andere musea in de stad. Men kan bijvoorbeeld terecht in de Museumhaven Gouda waar nog bewoonde monumentale schepen liggen. Het Verzetsmuseum Zuid-Holland aan de Turfmarkt is een museum over het Zuid-Hollandse verzet in de Tweede Wereldoorlog. Ten slotte zit in de Waag aan de Markt het Goudse Kaas- en Ambachtenmuseum.

Evenementen:

Jaarlijks vinden er diverse evenementen plaats in Gouda. Zo is er de Oranjenacht, in de avond en nacht voor Koninginnedag. In het verleden hebben onder andere De Dijk, Di-rect, Milk Inc., Belle Perez en Lange Frans & Baas B hier opgetreden. In mei vinden de Goudse Keramiekdagen plaats, waar keramisten hun werk tentoonstellen en ook exposities te bezoeken zijn. Een ander jaarlijks terugkerend evenement is de wekelijkse toeristische Kaasmarkt in de zomermaanden, waarbij de bekende Goudse kaas wordt verhandeld. De kaasmarkt is omringd door de weekmarkt en kramen met ambachtelijke werklieden, die laten zien hoe vroeger onder andere klompen, karnemelk en kaarsen werden gemaakt. In de zomer vinden ook het meerdaagse evenement de Goudse Havenstaddagen en de curiosamarkt Gouds Montmartre plaats. Verder worden in de zomer meerdere malen concerten gegeven in het Houtmansplantsoen. In de maand september vindt doorgaans de kermis plaats.

Op de tweede of derde dinsdag van december is "Gouda bij kaarslicht", de zogenaamde kaarsjesavond. Hierbij wordt het centrum van de stad helemaal met kaarsen verlicht, een traditie die elk jaar veel bezoekers naar Gouda trekt. Daarna is er in de maanden december en januari "Gouda bij kunstlicht", waarbij onder andere het stadhuis wordt versierd met wisselende lichtprojecties door de kunstenaar Patrice Warrener. Hierbij worden kunstig bewerkte foto's van de gevel op diezelfde gevel geprojecteerd met een speciale chromolithe-techniek. Tevens kunnen bezoekers zich in de wintermaanden vermaken op een ijsbaan op de Markt.

Sport:

Gouda heeft een groot aantal sportverenigigingen en sporters, hoewel slechts een klein deel daarvan tot de landelijke top behoort. Waterpolovereniging GZC Donk is daarop een uitzondering. De eerste zeventallen van de mannen en de vrouwen spelen in de hoogste landelijke divisie. Het vrouwenzevental van GZC Donk is zelfs een aantal keer landskampioen geworden en strijdt nog steeds mee om het kampioenschap. De atleet Rutger Smith is uit Gouda afkomstig, net als voormalig doelman van het Nederlands Elftal Ed de Goeij en voormalig turnster Verona van de Leur. De Schaatsclub Gouda heeft veel schaatsers en schaatssters van niveau voortgebracht, onder wie Andrea Nuyt, Paulien van Deutekom, Ted-Jan Bloemen en Lars Elgersma. Het eerste elftal van CVV de Jodan Boys speelt sinds het seizoen 2008/2009 in de Hoofdklasse Zaterdag B, het hoogste niveau in het amateurvoetbal. Daarnaast zijn er nog vijf andere voetbalclubs: GC&FC Olympia, ONA, SV Gouda, GSV en SV Donk. Van de plaatselijke hockeyvereniging GMHC Gouda komen de eerste teams bij de heren en dames uit in de derde klasse. Korfbalvereniging A&CKV Gemini speelt in de zaalcompetitie in de derde klasse en in de veldcompetitie in de vierde klasse (seizoen 2008/2009).

De sportvelden en -gebieden in Gouda liggen verspreid over de stad. Een grote sportlocatie vormt het Groenhovenpark in het westen van de stad ligt, dat hockey-, cricket-, korfbal- en voetbalvelden en een atletiekbaan huisvest. Er zijn twee sporthallen van noemenswaardig niveau: de Mammoet en de Zebra. Verder heeft Gouda de beschikking over drie zwembaden - de Tobbe, de Trefkuil en het Spaardersbad - al is het de bedoeling dat deze over enkele jaren worden ingewisseld voor één groot nieuw zwembadcomplex.[58] In het zuiden van Gouda ligt ten slotte Golfpark IJsselweide, tussen de Ringvaart en de Hollandse IJssel. Hoewel er ieder jaar verscheidene sportwedstrijden en -toernooien in Gouda zijn, zijn er geen sportevenementen die een landelijke bekendheid genieten. Wel heeft de Goudse Nationale Singelloop, met een wedstrijdparcours van 10 kilometer, op atletiekgebied een meer dan plaatselijke bekendheid. Een ander terugkerend sportevenement is het dartstoernooi Masters of Gouda. Een deel van het parcours van de Ronde van het Groene Hart, een wielerwedstrijd door het Groene Hart, loopt langs de stad.

Politiek:

De gemeenteraad van Gouda bestaat sinds 1998 uit 35 zetels. Naast de grote landelijke partijen zijn er ook twee lokale partijen vertegenwoordigd in de Gemeenteraad. Dit zijn Gouda's 50+ Partij en Gemeentebelangen Gouda. Deze partijen bezetten respectievelijk drie en twee zetels in de raad. Op woensdag vinden de raadsvergaderingen plaats.

De burgemeester van Gouda is sinds 2001 Wim Cornelis. Cornelis is lid van de Partij van de Arbeid. Hij is de vierde burgemeester op rij voor deze partij sinds 1974. Cornelis' portefeuille omvat onder andere de thema's openbare orde, veiligheid en juridische zaken. De locoburgemeesters zijn Siebe Keulen en Marco Kastelein. De voorganger van burgemeester Cornelis was Jan Hein Boone, die van 1989 tot 2001 de burgemeesterspost vervulde.

In maart 2006 werden voor het laatst gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Tien partijen namen deel aan deze verkiezingen. De PvdA werd de grootste partij met tien zetels, het CDA en de VVD behaalden respectievelijk 5 en 4 zetels. De opkomst was 59,42%. Na deze verkiezingen werd in Gouda een college gevormd door PvdA, CDA, ChristenUnie en GroenLinks. De portefeuilleverdeling is als volgt:

Wim Cornelis (PvdA), burgemeester, openbare orde en veiligheid
Siebe Keulen (PvdA), wethouder, eerste locoburgemeester, economische zaken, recreatie en toerisme en cultuur
Marco Kastelein (CDA), wethouder, tweede locoburgemeester, stedelijk beheer, milieu en sport
Harro Janssen (ChristenUnie), wethouder, financiën en verkeer
Arnout Menkveld (GroenLinks), wethouder, volkshuisvesting en onderwijs
Marion Suijker (PvdA), wethouder, welzijn, zorg en sociale zaken

Overig:

Bekende Gouwenaars

Van de bekende Gouwenaars zijn er enkele die nationale en soms zelfs internationale bekendheid hebben gekregen. Zo was er de humanist Desiderius Erasmus, die in Gouda de Latijnse school bezocht. Erasmus' geestverwant Dirck Volkertsz. Coornhert werd weliswaar geboren in Amsterdam, maar vond op het einde van zijn leven in het liberale en vrijzinnige Gouda een toevluchtsoord en stierf er in 1590. Enkele jaren later zouden de Goudse broers Cornelis en Frederik de Houtman als eerste Nederlanders naar Indië varen. De staatsman Hieronymus van Beverningh vertegenwoordigde Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bij meerdere vredesonderhandelingen. Ten slotte was er de admiraal Roemer Vlacq, hij onderscheidde zich in de strijd tegen Fransen in de Oostenrijkse Successieoorlog en was later viceadmiraal van Holland en West-Friesland. Korter geleden verwierven ook politicus Ad Melkert en dichter Leo Vroman bekendheid in binnen- en buitenland.